Türk Mitolojisi İsimleri
Tanrılardan, destan kahramanlarından ve kutsal hayvanlardan gelen adlar; anlamları TDK'ye göre · Güncelleme: 5 Kasım 2026
Türk mitolojisi isimleri tanrılardan, kutsal hayvanlardan ve destan kahramanlarından gelir: Umay, Asena, Ayzıt, Börü, Mergen, Boğaç… Tablolardaki anlamlar TDK Kişi Adları Sözlüğü'nden alındı; mitolojiyle bağları da kaynaklarıyla belirtildi. Mitolojik bağı doğrulanamayan adları listeye koymadık.
Türk mitolojisinden kız isimleri
| Ad | Anlamı (TDK) | Mitolojideki yeri |
|---|---|---|
| Umay | Orhun Yazıtları'nda geçen, çocukları ve hayvan yavrularını koruduğuna inanılan kadın tanrı | Yazıtlarda adı geçen tek dişi kutsal varlık (bkz. Umay) |
| Asena | Kurt | Göktürk türeyiş söylencesi (bkz. Asena) |
| Ayzıt | Eski Türklerde güzellik, iffet ve doğum tanrıçasının adı | Yakutların doğum tanrıçası Ayısıt Hatun |
| Kayra | Büyük bir kimseden gelen iyilik, ihsan | Altay'da en yüce varlık Kayra Kan; kız ve erkek adı |
| Yada | Büyü; kutsal; Türklerde geçmişte büyü yapımında kullanılan yeşim taşı | Kız ve erkek adı |
| Peri | Doğaüstü güçleri olduğuna inanılan, düşsel dişi varlık (Farsça) | Dede Korkut'ta Tepegöz'ün annesi bir peri kızıdır |
| Tomris | Massagetlerin ünlü kraliçesi | Mitolojik değil, tarihî ve efsanevî bir figür |
Destanlardaki kadın kahramanlar
Ad olarak da kullanılan şu adlar destan kahramanlarından gelir (TDK anlamları doğrulanamadığı için yalnızca destandaki yerlerini yazıyoruz):
- Burla: Dede Korkut'ta Salur Kazan'ın eşi Burla Hatun.
- Banu Çiçek: Dede Korkut'ta Bamsı Beyrek'in nişanlısı.
- Selcan: Dede Korkut'ta Kanturalı'nın eşi Selcan Hatun.
- Kanıkey: Kırgızların Manas destanında Manas'ın eşi.
Türk mitolojisinden erkek isimleri
| Ad | Anlamı (TDK) | Mitolojideki yeri |
|---|---|---|
| Ülgen | Yüce, ulu; eski Türklerde Gök Tanrı'ya verilen ad | Altayların iyilik tanrısı |
| Mergen | Usta nişancı (Moğolca) | Altay'da bilge ve iyi okçu tanrı |
| Bozkurt | Göktürk efsanelerinde yer alan kutsal hayvan | Türeyiş söylencesi, boyun ongunu |
| Börü | Kurt; yiğit | Kurdun eski Türkçe adı |
| Gökbörü | Kurt | Oğuz Kağan Destanı'nda orduya yol gösteren gök yeleli kurt |
| Oğuz | Türklerin en büyük boylarından birinin adı | Oğuz Kağan Destanı |
| Oğuzhan | Güçlü, kuvvetli hükümdar | Oğuz Kağan |
| Korkut | Büyük dolu tanesi; cin, şeytan gibi hayalî yaratıklar; korkusuz, heybetli | Dede Korkut Kitabı'nın bilge ozanı |
| Boğaç | Dede Korkut'ta bir kahraman; küçük yaşta bir boğayı öldürdüğü için bu ad verilmiştir | Dede Korkut Kitabı |
| Dumrul | Tuğrul kuşu; Dede Korkut'ta bir kahraman | Deli Dumrul, Dede Korkut Kitabı |
| Kazan | Olumlu etkiler bırakan kimse | Dede Korkut'ta "alplar başı" Salur Kazan |
| Uruz | Hedef, amaç | Basat'ın babası Aruz (Uruz) Koca |
| Eğrek | Dede Korkut'ta Serek'in kardeşi; dinlenme yeri | Uşun Koca'nın oğlu; kardeşinin adı metinde Segrek diye geçer |
| Kıyan | Dağdan hızla inen sel | Ergenekon'a sığınan Kıyan |
| Bayındır | Bakımlı | Dede Korkut'ta Oğuzların hanı Bayındır Han |
| Salur | Kılıç; Üçok boyuna bağlı bir Oğuz kabilesi | Oğuz boyları |
| Kınık | Oğuzların 24 boyundan biri | Oğuz boyları |
| Alpertunga | Yiğit; Türk destan kahramanı | Alp Er Tunga |
| Tunga | Görkemli; yiğit; bir tür kaplan | Alp Er Tunga |
| Kutlu | Uğurlu, kutsal, mutlu | Kut kavramı (Orhon yazıtları) |
Dikkat edilmesi gerekenler
- Asena: Ad olarak "kurt" anlamında kullanılır; ancak kaynaklarda Asena dişi kurdun adı değil, Göktürk hanedanının adıdır.
- Umay: TDK'nin ikinci anlam olarak verdiği "devlet kuşu", dil bilimci Clauson'a göre Farsça "hümâ" ile karışmadan gelir.
- Gökhan, Dağhan, Denizhan: TDK'de "eski Türklerde gök, dağ, deniz tanrısı" diye açıklanan bu anlamlar Orhon yazıtlarında ve şamanizm kaynaklarında doğrulanamıyor.
Yiğidine mitolojik bir ad ver
Tarayıcıdan oynanan Türk mitolojisi MMORPG'si Bozkurt Online'da yolunu seçerken yiğidine bir ad da verirsin. Ad 3-16 harf ya da rakamdan oluşur ve boşluk içermez; Türkçe harfler kullanılabilir. Umay, Asena, Ayzıt, Börü, Gökbörü, Mergen, Alpertunga gibi adlar bu kurala uyar; ad başka bir yiğitte yoksa hemen senin olur. İki kelimelik adları bitişik yazabilirsin (örneğin BanuÇiçek).
Sık sorulan sorular
Türk mitolojisinden kız ismi önerileri nelerdir?
Umay, Asena, Ayzıt, Kayra ve Yada TDK'de anlamı kayıtlı, mitolojiyle bağı olan adlardır. Destanlardan Burla, Banu Çiçek, Selcan ve Kanıkey de kullanılır.
Türk mitolojisinden erkek ismi önerileri nelerdir?
Ülgen, Mergen, Börü, Gökbörü, Bozkurt, Oğuz, Korkut, Boğaç, Dumrul, Kazan, Alpertunga ve Kutlu bunlardan bazılarıdır.
Umay ne demek?
TDK'ye göre Orhun Yazıtları'nda geçen, çocukları ve hayvan yavrularını koruduğuna inanılan kadın tanrıdır.
Asena ne demek?
TDK'ye göre "kurt" demektir. Ancak tarih kaynaklarında Asena (A-shih-na) Göktürk hanedanının adıdır.
Bu söylencelerin yaratıklarıyla Bozkurt Online'da yüz yüze gel: tarayıcıdan oynanan, ücretsiz, Türk yapımı bir MMORPG.
▶ Hemen oynaTürk mitolojisi rehberinin diğer yazıları
Kaynaklar ve okuma önerileri
- TDK, Kişi Adları Sözlüğü (ozel.sozluk.gov.tr)
- Dursun Can Eyüboğlu, "Dede Korkut'taki Tepegöz", Uluslararası Sosyal Bilimler Akademik Araştırmalar Dergisi 7/13, 2023 (PDF)
- Serap Sevim, "Eski Uygurca Budist Metinlerde Umay: Doğum ve Kadının Temsili", Medeniyet Kültürel Araştırmalar Belleteni 3/4, 2023 (PDF)
- Mehmet Çalışkan, "A-shih-na Kelimesinin Etimolojisine Dair Yeni Bir Fikir" (PDF)
- Dursun Can Eyüboğlu, "Basat Tepegöz'ü Öldürdüğü Boy'un Kişileri", Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi 24, 2025 (PDF)
- Muharrem Ergin (haz.), Dede Korkut Kitabı.
- Bahaeddin Ögel, Türk Mitolojisi I-II, Türk Tarih Kurumu.
- Abdülkadir İnan, Tarihte ve Bugün Şamanizm, Türk Tarih Kurumu.
- Fuzuli Bayat, Türk Mitolojik Sistemi, Ötüken Neşriyat.